Chuyên mục: Môi trường

Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức Hội nghị báo cáo kết quả đánh giá hiện trạng môi trường biển bốn tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế

Ngày cập nhật:  8/23/2016 9:20:17 AM

     Sáng ngày 22/8/2016, tại thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị, Bộ Tài nguyên  và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Quảng Trị, Viện Hàn Lâm khoa học và công nghệ Việt Nam tổ chức Hội nghị báo cáo kết quả đánh giá hiện trạng môi trường biển bốn tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế.

  Thứ tự từ bên trái sang: ông Nguyễn Văn Hùng, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị; ông Trần Hồng Hà, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; ông Châu Văn Minh, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Viện trưởng Viện Hàn Lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; ông Nguyễn Tuấn Nhân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường
    

     Tham dự và chủ trì Hội nghị có ông Trần Hồng Hà, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; ông Châu Văn Minh, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Viện trưởng Viện Hàn Lâm khoa học và công nghệ Việt Nam; ông Nguyễn Văn Hùng, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị; ông Nguyễn Tuấn Nhân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; hơn 200 đại biểu là đại diện lãnh đạo đến từ các bộ, ban, ngành có liên quan; lãnh đạo UBND, các sở, ban, ngành bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế; các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, các cơ quan thông tin báo chí đến dự và đưa tin.

    Đại biểu đến từ các bộ, ngành liên quan, các địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế
   

     Như chúng ta biết, trong tháng 4 năm 2016, tại ven biển 4 tỉnh miền trung từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế đã xảy ra sự cố môi trường nghiêm trọng, làm hải sản chết bất thường, gây thiệt hại lớn về kinh tế - xã hội, môi trường biển; ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân, an ninh, trật tự an toàn xã hội. Với sự quan tâm sâu sát của Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc đầy trách nhiệm của các bộ, ngành, các nhà khoa học và lãnh đạo của các địa phương, ngày 28/6/2016, lãnh đạo Công ty Formosa Hà Tĩnh đã phải thừa nhận trách nhiệm gây ra sự cố môi trường và công khai xin lỗi Chính phủ và nhân dân Việt Nam, đồng thời cam kết bồi thường thiệt hại kinh tế cho người dân, xử lý ô nhiễm và phục hồi môi trường biển tại bốn tỉnh miền Trung của Việt Nam với tổng số tiền tương đương 500 triệu USD, cam kết khắc phục và không để tái diễn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước.
    Nhận thức rõ trách nhiệm chính trị, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã huy động đội ngũ lớn các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, Viện Hàn Lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, trường đại học Quốc gia Hà Nội, các địa phương tiến hành quan trắc và đánh giá, xác định mức độ, phạm vi ô nhiễm và suy thoái hệ sinh thái biển kể từ khi xảy ra sự cố cho đến thời điểm hiện tại. Kết quả quan trắc và đánh giá như sau:
    1. Diễn biến chất lượng nước biển
Trên cơ sở kết quả phân tích của 1.080 mẫu (tháng 5/2016), 331 mẫu (tháng 6/2016) và 68 mẫu kiểm chứng (tháng 8/2016), so sánh, đối chiếu với QCVN 10-MT:2015/BTNMT – Quy chuẩn quốc gia Việt Nam về chất lượng nước biển, cho thấy diễn biến chất lượng nước biển như sau:
    - Về cơ bản, các thông số lý hóa, dinh dưỡng, kim loại nặng, nhóm hợp chất hữu cơ và tổng Coliform đều nằm trong giới hạn cho phép.
    - Về giá trị các thông số sắt, tổng phenol và xyanua (là nguyên nhân gây ra sự cố môi trường) biến động như sau:
    Đối với sắt, kết quả quan trắc tháng 5/2016, có 3,8% số mẫu vượt giới hạn cho phép, tập trung chủ yếu ở Hà Tĩnh và Quảng Bình, giá trị cao nhất quan trắc được ở bãi tắm Kỳ Ninh (Hà Tĩnh) là 0,9mg/l. Mức độ ô nhiễm cao nhất ở Hà Tĩnh và giảm dần vào đến Thừa Thiên Huế. Kết quả quan trắc tháng 6/2016, chỉ còn 1,8% số mẫu vượt giới hạn cho phép, tuy nhiên giá trị vượt không nhiều và chủ yếu là mẫu tầng đáy. Các mẫu vượt giới hạn tập trung ở vùng biển Quảng Bình, Thừa Thiên Huế. Như vậy, hàm lượng sắt trong nước biển đã giảm đi đáng kể, số lượng mẫu có hàm lượng vượt giới hạn cho phép cũng đã giảm xuống.
    Hàm lượng xyanua trong nước tháng 5/2016 dao động từ 0,02 - 0,1mg/l, lớn hơn nhiều so với tháng 6/2016 (giá trị cao nhất là 0,002mg/l) và đều nằm trong ngưỡng cho phép của quy chuẩn Việt Nam.
    Riêng thông số tổng phenol trong nước biển, trong tháng 5/2016 hầu như không phát hiện được hoặc có giá trị thấp (2-10µg/l). Tuy nhiên, đến tháng 6/2016 hàm lượng tổng phenol trong nước có tăng lên và có 2,7% số mẫu vượt giới hạn cho phép, chủ yếu là mẫu tầng đáy. Điều này có thể giải thích do cơ chế nhả hấp phụ phenol từ dạng phức hỗn hợp dưới dạng hệ keo sắt và từ trầm tích đáy vào nước biển. Đến thời điểm hiện nay (theo kết quả quan trắc kiểm chứng trong tháng 8/2016), hàm lượng tổng phenol trong nước biển đã giảm đến giá trị nhỏ hơn giới hạn cho phép.
    - Tại các khu vực cách bờ 1,5km thuộc Sơn Dương, Hà Tĩnh (diện tích khoảng 300km2), cửa Nhật Lệ, Quảng Bình (diện tích khoảng 330km2), hòn Sơn Chà, Thừa Thiên Huế (diện tích khoảng 160km2), do chịu tác động của dòng xoáy cục bộ, có một số thông số cao hơn so với các khu vực khác, nhưng vẫn nằm trong giới hạn cho phép, cần tiếp tục được giám sát và quan trắc thường xuyên.
    - Về chất lượng nước biển tại 19 bãi tắm thuộc bốn tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế (Xuân Thành, Xuân Hải, Thạch Hải, Thiên Cầm,, Kỳ Xuân, Kỳ Phú, Kỳ Ninh, Nũi Đao – tỉnh Hà Tĩnh, Vũng Chùa, Đá Nhảy, Nhật Lệ, Hải Ninh – tỉnh Quảng Bình, Mũi Si, Gio Hải, Mỹ Thủy – tỉnh Quảng Tị, Quảng Ngạn, Thuận An, Cảnh Dương, Lăng Cô – tỉnh Thừa Thiên Huế): tất cả các thông số quan trắc đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 10-MT:2015/BTNMT,  đảm bảo đáp ứng yêu cầu đối với vùng bãi tắm, thể thao dưới nước.
    2. Diễn biến chất lượng trầm tích biển
     Trên cơ sở kết quả phân tích của 29 mẫu trầm tích (tháng 5), và 146 mẫu trầm tích bề mặt, 16 điểm mẫu cột trầm tích cho thấy diễn biến như sau:
    - Về cơ bản, các thông số được quy định trong QCVN 43:2012/BTNMT – Quy chuẩn quốc gia Việt Nam về chất lượng trầm tích, đều có giá trị nằm trong giới hạn cho phép.
    - Hàm lượng tổng phenol và xyanua (không được quy định trong QCVN 43:2012/BTNMT) có xu hướng giảm rõ rệt theo thời gian. Trong tháng 5/2016, hàm lượng tổng phenol cao lên tới 6-12,5mg/kg, đến tháng 6/2016 chỉ còn khoảng 0,35-1,2mg/kg. Hàm lượng xyanua, từ tháng 5/2016 giá trị trong khoảng 0,16-0,3mg/kg, đến tháng 6/2016 giảm xuống khoảng 0,11-0,21 mg/kg.
    - Tại các khu vực cách bờ 1,5km thuộc Sơn Dương, Hà Tĩnh (diện tích khoảng 300km2), cửa Nhật Lệ, Quảng Bình (diện tích khoảng 330km2), hòn Sơn Chà, Thừa Thiên Huế (diện tích khoảng 160km2), do chịu tác động của dòng xoáy cục bộ, khả năng phát tán các chất trong nước kém hơn, đồng thời khả năng tích lũy độc tố trong trầm tích cao hơn, cần tiếp tục được theo dõi, giám sát chặt chẽ.
      3. Diễn biến trong tồn lưu hệ keo sắt
      Việc đánh giá màng bám hệ keo sắt hấp phụ các độc tố xyanua, phenol…được thực hiện tại 9 khu vực có rạn san hô và các dạng nền đáy khác trong vùng biển bốn tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế với tổng cộng 63 điểm khảo sát. Kết quả cho thấy:
- Vào thời điểm khảo sát tháng 4 và tháng 5/2016, trên bề mặt đá và các rạn san hô, thậm chí trên nền các loại nền đáy khác có hiện tượng lớp bột phủ màu vàng phủ bám. Hàm lượng phenol trong màng bám hệ keo sắt có giá trị cao, giao động trong khoảng 3,80 - 7,79 ppm, trong đó khu vực hòn Sơn Dương và Hải Vân là những khu vực có hàm lượng phenol cao nhất.
- Vào thời điểm khảo sát tháng 6 và tháng 7/2016, vẫn còn hiện tượng lớp màng màu vàng bám trên bề mặt đá, san hô và các khe đá tại các khu vực có rạn san hô và rạn đá ngầm. Tuy nhiên, lớp màng bám này đã giảm đi rất nhiều so với thời điểm khảo sát tháng 4 và tháng 5/2016. Trên nền đáy bùn và đáy cát hầu như không còn phát hiện được lớp màng bám này. Nhiều nơi hàm lượng phenol đã giảm trên 90% so với tháng 4 và tháng 5/2016 (hòn Sơn Dương, Chân Mây, Sơn Chà, Hải Vân). Khu vực Cồn Cỏ, Quảng Trị, do nằm cách xa đất liền, nên hàm lượng phenol có giá trị thấp nhất (nhỏ hơn 0,01ppm).
      4. Diễn biến hệ sinh thái
     Trên cơ sở kết quả phân tích của 3.156 mẫu vật được thu thập thuộc các nhóm vi sinh vật: sinh vật phù du, động vật đáy, san hô, cá biển, thực vật ngập mặn và rong cỏ biển cùng với các hình ảnh và video quay dưới nước cho thấy:
     - Trong tháng 4 và tháng 5/2016, các rạn san hô là đối tượng bị ảnh hưởng mạnh nhất trong các hệ sinh thái biển, 100% các rạn san hô trong khu vực khảo sát  đều có dấu hiệu bị tẩy trắng, nhóm san hô cành hầu hết bị chết hàng loạt. Điển hình là các khu vực rạn: Hòn Sơn Dương, tỉnh Hà Tĩnh (điểm đầu), tỷ lệ san hô chết cao nhất (khoảng 90%), Hòn Nồm, tỉnh Quảng Bình và Hải Vân, Sơn Chà, tỉnh Thừa Thiên Huế (điểm cuối), tỷ lệ san hô bị suy giảm là 66,7%. Sinh vật trên rạn san hô còn rất nghèo nàn, mật độ cá rất thấp, thấp nhất là Hòn Sơn Dương, Hòn Nồm. Rải rác có bắt gặp các loài cá kinh tế chết trong hang, hốc san hô.
     - Đến giai đoạn tháng 6 và tháng 7/2016, không còn xảy ra hiện tượng san hô bị tẩy trắng. Trên rạn san hô đã thấy hiện tượng san hô phục hồi tự nhiên từ những tập đoàn đã chết từng phần và ấu trùng san hô bắt đầu định cư và phát triển trên nền đáy rạn. Cá kích thước nhỏ và các động vật đáy cỡ lớn khác trên các rạn san hô đã có dấu hiệu phục hồi tích cực với mật độ cao hơn hẳn giai đoạn trước.
      Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định cách tiếp cận, phương pháp thực hiện được triển khai một cách đồng bộ, bài bản, có tính khoa học cao đảm bảo phù hợp với các quy định trong nước và quốc tế, các số liệu hoàn toàn tin cậy. Tại thời điểm này, những kết quả công bố chưa đạt được trọn vẹn mong muốn của người dân với câu hỏi “Biển đã sạch, an toàn chưa, ăn hải sản được chưa” nhưng thông qua báo cáo này cho thấy tín hiệu đáng mừng về diễn biến chất lượng môi trường biển và khả năng phục hồi của các hệ sinh thái biển, khả năng tự làm sạch các chất ô nhiễm. Bộ trưởng cũng đã đề nghị các Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngay sau hội nghị này tiến hành các bước theo quy định công bố đầy đủ thông tin đáp ứng nguyện vọng chính đáng nêu trên của người dân. Đặc biệt, Bộ trưởng cũng ghi nhận và đánh giá cao tỉnh Quảng Trị trong thời gian vừa qua, trước yêu cầu và đòi hỏi cấp bách của người dân đã chủ động triển khai dự án thử nghiệm đưa nước vào nuôi tôm và kết quả đáng mừng là sản phẩm đạt chất lượng và được thị trường chấp nhận. Bên cạnh việc tiếp tục theo dõi, đánh giá diễn biến chất lượng môi trường biển ven bờ khu vực miền Trung, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương sẽ triển khai đồng bộ công tác kiểm soát các nguồn thải, giám sát chặt chẽ nguồn phát thải từ Công ty Formosa Hà Tĩnh, kết nối dữ liệu, xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và các ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát, cảnh báo ô nhiễm môi trường biển. Sự tham gia của các cấp các ngành cũng như cộng đồng dân cư trong việc giám sát các nguồn thải xả ra môi trường biển cũng cần được tăng cường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương ven biển 4 tỉnh miền Trung.

                                                         Bài và ảnh: Phong Lan (CCBVMT)
 

   Phát động thực hiện mô hình “Tăng cường năng lực phân loại rác tại nguồn khu vực nông thôn thí điểm tại xã Hải Vĩnh, huyện Hải Lăng” hưởng ứng Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2019
   Chương trình "Quảng Trị: Thu hút đầu tư, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường" và tôn vinh các doanh nghiệp thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường năm 2019
   Dự án “Lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học, thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý rừng bền vững cảnh quan Trung Trường Sơn Việt Nam” tuyển cán bộ làm việc toàn thời gian tại Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông
   Dự án “Hành lang bảo tồn đa dạng sinh học Tiểu vùng Mê Công mở rộng giai đoạn 2” tỉnh Quảng Trị tuyển cán bộ hiện trường làm việc toàn thời gian (ngắn hạn) tại huyện Hướng Hóa
   Sôi nổi các hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (05/6), ngày Đại dương thế giới (08/6), Tuần Lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2019 và phát động xây dựng mô hình “Chống rác thải nhựa” tại huyện đảo Cồn Cỏ
   Ngày quốc tế Đa dạng sinh học 22/5/2019: “Đa dạng sinh học của chúng ta, thực phẩm của chúng ta, sức khỏe của chúng ta”
   Hội nghị tập huấn Hướng dẫn kết nối, trao đổi thông tin, báo cáo môi trường cho các Doanh nghiệp, đơn vị quản lý Khu, cụm công nghiệp, Phòng Tài nguyên và Môi trường
   Tăng cường công tác quản lý môi trường trong phòng chống dịch tả lợn Châu Phi trên địa bàn tỉnh Quảng Trị
   Phong điện - Nguồn năng lượng mới trên địa bàn tỉnh Quảng Trị
   Thậm định báo cáo đánh giá tác động môi trường Dự án Khu đô thị sinh thái biển AE Resort – Cửa Tùng