Chuyên mục: Biển - Hải đảo - Khí tượng thuỷ văn

Nghiên cứu biển đảo, củng cố chủ quyền quốc gia

Ngày cập nhật:  3/9/2012 3:59:08 AM

Tài nguyên lớn nhất của Việt Nam chính là tài nguyên vị thế nằm dọc bờ biển. Tuy nhiên chúng ta vẫn chưa tận dụng được lợi thế này để làm giàu từ biển. Vì thế, nghiên cứu, điều tra cơ bản biển đảo không những tạo tiền đề để phát triển kinh tế biển mà còn góp phần củng cố chủ quyền quốc gia trên biển. Đó chính là nhận định của PGS. TS Vũ Thanh Ca, Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý Biển và Hải đảo (Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Bộ TN&MT) khi trao đổi với phóng viên về công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội biển đảo của Tổ quốc.

- Thực trạng về công tác nghiên cứu biển và hải đảo của nước ta hiện đang được tiến hành như thế nào, thưa ông?

- Lĩnh vực biển đảo nằm dưới sự quản lý của 15 Bộ, ngành. Từ trước tới khi thực hiện Đề án Tổng thể về Điều tra cơ bản và Quản lý TN&MT biển đến 2010, tầm nhìn đến năm 2020 vào năm 2006, đã có nhiều kết quả điều tra cơ bản về tài nguyên và môi trường biển thực hiện do Chương trình Biển thuộc Bộ KH-CN quản lý, và các chương trình, đề tài, dự án do các bộ ngành và địa phương thực hiện. Các kết quả thu được là nguồn số liệu rất quan trọng, làm cơ sở phục vụ phát triển kinh tế biển, xây dựng các chiến lược, chính sách quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển cũng như các nghiên cứu khoa học biển.

Tuy nhiên, do thiếu kinh phí nên các điều tra, khảo sát được thực hiện không đồng bộ và với mật độ số liệu rất thấp, kết quả thu được lại nằm rải rác tại các cơ quan khác nhau nên rất khó quản lý, sử dụng. Phần lớn các điều tra khảo sát về tài nguyên, môi trường và địa hình tại các đảo và vùng biển xung quanh các đảo được tiến hành với tỷ lệ quá nhỏ. Nhiều số liệu điều tra đã cũ và không được cập nhật nên rất khó sử dụng phục vụ phân vùng chức năng khai thác, sử dụng và quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái.

- Phải chăng việc thiếu hệ thống số liệu điều tra cơ bản về biển đảo đã khiến một đất nước nằm dọc bờ biển như nước ta vẫn chưa thể làm giàu từ kinh tế biển?

- Tài nguyên quan trọng nhất của biển nước ta là tài nguyên vị thế. Tài nguyên vị thế được hiểu là những giá trị mà vị trí địa lý, không gian, cảnh quan, hệ sinh thái, chất lượng môi trường và một số đặc tính mà biển có thể đem lại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, văn hoá, nghỉ dưỡng, phục hồi sức khoẻ, bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia.

Biển nước ta có giá trị tài nguyên vị thế rất cao vì nó nằm trên đường hàng hải quan trọng, rất thuận tiện cho giao thông. Không những nằm tại khu vực có tốc độ phát triển kinh tế cao và là cầu nối giữa nhiều cường quốc kinh tế và chính trị trên thế giới, tài nguyên vị thế của còn thể hiện ở giá trị sử dụng của không gian biển. Với vị trí thuận lợi cho giao thông và các vũng, vịnh kín có độ sâu lớn, rất thuận lợi làm cảng, không gian rộng lớn ở ven biển và trên bờ biển rất thuận lợi để phát triển các khu kinh tế… Ngoài ra, biển Đông còn có giá trị chiến lược về mặt quân sự.

Tài nguyên vị thế là một dạng tài nguyên tái tạo, nếu biết sử dụng bền vững thì có thể mãi mãi tạo nguồn lợi để phát triển kinh tế - xã hội. Để khai thác tốt tài nguyên biển, đặc biệt tài nguyên vị thế và hệ sinh thái biển, cần điều tra cơ bản về tài nguyên và môi trường biển. Các số liệu điều tra cơ bản sẽ giúp phân vùng chức năng, trên cơ sở đó quy hoạch không gian biển phục vụ quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và các hệ sinh thái biển. Nghiên cứu điều tra cơ bản biển đảo còn giúp củng cố chủ quyền quốc gia trên biển.

- Được biết Đề án Tổng thể về Điều tra cơ bản và Quản lý TN-MT biển đến 2010, tầm nhìn đến năm 2020 (Đề án 47) đã được triển khai thực hiện từ năm 2006. Tại sao đến nay vẫn phải xây dựng một số dự án bổ sung?

- Đề án tổng thể về Điều tra cơ bản và Quản lý TN-MT biển đến 2010, tầm nhìn đến năm - 2020 được triển khai thực hiện từ năm 2006. Giai đoạn này của đề án với 20 dự án thành phần. Một số dự án đã hoàn thành và cung cấp nhiều số liệu điều tra cơ bản. Tuy vậy, nhiều vấn đề chưa được thực hiện trong giai đoạn 1 của dự án và cần được thực hiện trong các phần tiếp sau của dự án.

- Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là nhân lực và phương tiện nghiên cứu. Hiện nay, đội ngũ cán bộ phục vụ điều tra cơ bản rất thiếu. Công việc điều tra, khảo sát biển cần các tàu chuyên dụng với thiết bị hiện đại nhưng hiện tại Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam chỉ có một con tàu nghiên cứu biển được đóng từ năm 1995. Tuy nhiên, hiện tại con tàu này đã bị xuống cấp, các thiết bị điều tra, khảo sát lạc hậu.

Nguồn: Đất Việt